เมื่อหลายแผนกมีหัวหน้าที่หงุดหงิดมากขึ้นและพนักงานอยู่ไม่นาน สิ่งที่ควรตรวจสอบไม่ใช่แค่นิสัยของหัวหน้าแต่ละคน แต่รวมถึงการที่องค์กรอาศัยความอดทนของใครบางคนมาชดเชยคำสั่งที่คลุมเครือและภาระงานที่มากเกินไปด้วย หากลูกทีมต้องเติมช่องว่างในการตัดสินใจอยู่เสมอ ขณะที่ผู้จัดการเองก็ไม่ได้รับการสนับสนุน ความพยายามย่อมสะสมเป็นระบบที่ช่วยให้งานครั้งต่อไปง่ายขึ้นได้ยาก
อย่างไรก็ตาม การมีคนหงุดหงิดเพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกสาเหตุของการลาออกหรือวัฒนธรรมของทั้งบริษัท ค่าตอบแทน เวลาทำงาน และสถานการณ์ส่วนตัวก็มีส่วน บทความนี้จึงรวบรวมข้อสังเกตสำหรับพิจารณาที่ทำงานซึ่งเกิดปัญหาเดิมซ้ำ ๆ โดยไม่ได้วินิจฉัยบริษัทหรือบุคคลใดโดยเฉพาะ
สิ่งที่ทำให้เหนื่อยอาจเป็นการไม่รู้ว่า “ทำงานนี้ไปเพื่ออะไร”
งานยากต้องอาศัยความรู้ เวลา และความร่วมมือ แต่ยังมีความเหนื่อยอีกแบบหนึ่ง คือเหนื่อยไปกับการจัดระเบียบงานให้พอจะเริ่มลงมือได้
เอกสารที่ไม่รู้ว่าใครจะอ่าน การประชุมที่ไม่ชัดว่าต้องตัดสินใจอะไร หรือการสำรวจที่ให้รวบรวมข้อมูลซึ่งแชร์กันอยู่แล้วในงานประจำอีกครั้งโดยไม่บอกว่าจะใช้ทำอะไร แต่ละเรื่องอาจจัดการได้ แต่ถ้าต้องเดาเป้าหมายใหม่ทุกครั้ง ภาระนั้นก็ไม่ใช่เรื่องเล็ก
อย่างน้อยควรตกลงกับผู้มอบหมายงานให้ชัดเจนในเรื่องต่อไปนี้
- ทำไปเพื่ออะไร และผลที่ได้จะใช้ประกอบการตัดสินใจเรื่องใด
- ต้องเสร็จเมื่อไร และต้องละเอียดแค่ไหน
- ใครเป็นผู้ตัดสินใจ และใครเป็นผู้ลงมือทำ
- งานนี้สำคัญลำดับใดเมื่อเทียบกับงานอื่น
- ครั้งนี้ต้องทำถึงจุดไหน และอะไรที่ไม่ต้องทำ
บางงานอาจกำหนดทุกอย่างตั้งแต่ต้นไม่ได้ ในกรณีนั้นให้ระบุว่ายังไม่รู้อะไร ใครจะตัดสินใจ และเมื่อไร ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความไม่แน่นอนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ การให้คนเดินหน้าทั้งที่ยังไม่ชัด แล้วภายหลังกลับถือว่าเป็นความผิดของผู้รับงานฝ่ายเดียว
มอบหมายงานคลุมเครือแล้วบอกว่า “อย่าทำเอง” ทำให้ไม่รู้ว่าการตัดสินใจอยู่ที่ใคร
สมมติว่ามีปัญหาที่ไม่ทราบสาเหตุ ผู้รับผิดชอบเสนอว่า “ลองใช้รายการตรวจสอบอย่างเป็นทางการเพื่อแยกสาเหตุเบื้องต้นกันก่อนดีไหม” แต่หัวหน้าหยุดไว้ด้วยคำว่า “ทำแล้วจะรู้อะไร เดี๋ยวไปถามคนอื่นเอง”
คำถามนั้นไม่ได้ผิดในตัวมันเอง การหยุดการตรวจสอบที่ไม่จำเป็นก็เป็นส่วนหนึ่งของงานบริหาร แต่เมื่อปิดทางหนึ่งแล้ว ต้องมีทางไปต่อ
- การตรวจสอบที่เสนอยังตอบอะไรไม่ได้
- จะให้ใครไปถามใคร เรื่องอะไร และภายในเมื่อไรแทน
- ระหว่างรอคำตอบ งานส่วนใดต้องหยุด และส่วนใดทำต่อได้
- เมื่อได้ผลแล้ว ใครจะเป็นคนตัดสินใจ
หากข้อเสนอถูกหยุด แต่การตรวจสอบผ่านช่องทางอื่นก็ไม่เดิน งานย่อมหยุดอยู่โดยที่หัวหน้ายังถือบอลแห่งการตัดสินใจไว้ การเรียกร้องให้ลูกทีมกระตือรือร้นขึ้นไม่ได้ทำให้บอลลูกนั้นขยับ
การบอกว่า “อย่าเดินหน้าเอง” ไม่อาจมาคู่กับการไม่ยอมรับหน้าที่ตัดสินใจ ก่อนเพิ่มขั้นตอนขอคำยืนยัน ต้องกำหนดก่อนว่าใครจะตัดสินใจและภายในเมื่อไร
คนตั้งใจทำงานอาจกลายเป็นผู้จัดการที่หงุดหงิดในสถานการณ์ใด
เพราะทำงานได้จึงมีคนพึ่งพา เพราะมีคนพึ่งพาจึงได้งานเพิ่ม แต่อำนาจตัดสินใจ จำนวนคน และการฝึกทักษะบริหารกลับไม่เพิ่มตาม ในสภาพเช่นนี้ ความพยายามอาจไม่สร้างเวลาหรือแรงสำรอง แต่กลับดูดซับภาระเพิ่มเรื่อย ๆ
คนที่เก่งงานปฏิบัติไม่ได้มีทักษะสอนคนหรือแบ่งงานโดยอัตโนมัติ เมื่องานของลูกทีมไม่เดิน ควรแยกพิจารณาว่าได้สื่อสารสิ่งที่คาดหวังแล้วหรือยัง ทีมมีอำนาจตัดสินใจหรือไม่ และงานมากเกินไปหรือเปล่า
เมื่อไม่เหลือแรงสำรอง ผู้จัดการอาจกลัวการมอบหมายจนเข้าไปควบคุมทุกรายละเอียด หรือกลับกัน อาจหลีกเลี่ยงแม้แต่การรับฟังคนที่มาขอคำปรึกษา หากตอบด้วยความหงุดหงิดซ้ำ ๆ ลูกทีมก็ยิ่งเข้าหาได้ยาก ข้อมูลไม่ส่งขึ้นมา ผู้จัดการจึงยิ่งไม่เข้าใจสถานการณ์ นี่เป็นวงจรที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่เส้นทางที่ทุกคนต้องพบอย่างแน่นอน
ข้อมูลของ WHO เรื่องสุขภาพจิตในที่ทำงาน ระบุว่าภาระงานมากเกินไป การมีอำนาจควบคุมงานน้อย บทบาทไม่ชัดเจน และการขาดแรงสนับสนุน เป็นความเสี่ยงในที่ทำงาน การเห็นใครหงุดหงิดจึงไม่เพียงพอที่จะสรุปความสามารถหรือภาวะทางจิตใจของคนนั้น
การคำนึงถึงสภาพแวดล้อมก็ไม่ได้แปลว่ายอมรับการข่มขู่หรือดูหมิ่น ต้องมีทั้งการสนับสนุนผู้จัดการและเกณฑ์ที่ชัดเจนว่าพฤติกรรมใดไม่อาจยอมรับได้
จะดูว่าเป็นปัญหาบุคคลหรือวัฒนธรรม ให้ดูว่าสิ่งใดถูกปล่อยให้เกิดซ้ำ
คำสั่งคลุมเครือ การปฏิเสธงานด้วยเกณฑ์ที่เพิ่งบอกทีหลัง และการปล่อยให้การตัดสินใจค้างอยู่ เกิดซ้ำภายใต้ผู้จัดการต่างคนกัน พอเสนอให้ปรับปรุงก็จบที่ “งานยุ่ง จะทำอย่างไรได้” หรือ “ฉันก็เคยถูกทำแบบนี้” ความคล้ายกันเหล่านี้เป็นเหตุผลให้ตรวจสอบวิธีดำเนินงานขององค์กรควบคู่กับพฤติกรรมของแต่ละคน
ในทางกลับกัน หากรายงานปัญหาแล้วมีการตอบสนอง มีการปรับภาระงานหรือวิธีออกคำสั่ง ก็ยังมีพื้นที่ให้ปรับปรุง อย่าดูเพียงจำนวนคนที่หงุดหงิด แต่ให้ดูว่าองค์กรหยุดอะไร และปล่อยอะไรไว้
เมื่อลูกทีมเลิกพูดสิ่งที่เกินจำเป็น หลีกเลี่ยงผู้จัดการ และป้องกันตัวเองด้วยการทำงานขั้นต่ำ บรรยากาศอาจดูสงบทั้งที่ปัญหายังอยู่ หากตีความความเงียบนั้นว่า “ไม่มีใครไม่พอใจ” ก็อาจไม่เห็นปัญหาจนกระทั่งมีคนลาออก
ก่อนรับคนเพิ่ม ให้ดูว่าคนกำลังออกจากตรงไหน
เปิดรับสมัคร สัมภาษณ์ เริ่มงาน ลาออก แล้วเปิดรับอีกครั้ง หากทุ่มแรงรับคนแล้วก็ยังรักษาคนไว้ไม่ได้ อาจเหมือนกำลังเทน้ำลงถังที่มีรู
แต่การโทษหัวหน้าว่าเป็นสาเหตุของการลาออกทั้งหมดก็เร็วเกินไป นอกจากจำนวนคนลาออกในแต่ละแผนกแล้ว ควรดูจำนวนพนักงานทั้งหมด ลักษณะงาน อายุงาน ภาระงาน ค่าตอบแทน และเงื่อนไขการทำงานด้วย ในทีมเล็ก การลาออกเพียงคนเดียวก็ทำให้ตัวเลขเปลี่ยนมากได้
คำถามต่อไปนี้ช่วยในการตรวจสอบได้
- คนมักลาออกในช่วงใดหลังเริ่มงาน
- สิ่งที่อธิบายไว้ก่อนเข้าทำงานต่างจากงานจริงหรือไม่
- มีการสอนงานและคนให้คำปรึกษาหรือไม่
- มีปัญหาร่วมกันเรื่องภาระงาน การจัดคน การประเมิน หรือเวลาทำงานหรือไม่
- ใครรับไปแก้ไขความลำบากที่ถูกพูดถึงในการคุย และมีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง
เวลาถามเหตุผลลาออก สิ่งสำคัญกว่าการ “จับให้ได้ว่าเหตุผลจริงคืออะไร” คือวิธีรับฟังที่ทำให้พูดได้อย่างปลอดภัย และการสรุปข้อมูลโดยไม่ทำให้ระบุตัวบุคคลได้
งานสรรหาก็สะสมความรู้และระบบที่ใช้ต่อได้เช่นกัน แต่ถ้าคนออกด้วยเหตุผลเดิมและสิ่งที่พบไม่ถูกนำไปปรับการจัดคนหรือการสอนงานครั้งหน้า ความพยายามก็อาจจบลงที่การเติมตำแหน่งว่างซ้ำ ๆ การเปลี่ยนความพยายามให้เป็นสิ่งที่องค์กรเก็บไว้ใช้ต่อได้ หมายถึง คนที่เข้ามาครั้งต่อไปไม่ต้องติดปัญหาจุดเดิม
การให้อิสระตัดสินใจต่างจากการทิ้งหน้าที่ตัดสินใจ
หัวหน้าที่ไม่แทรกทุกรายละเอียดไม่ได้เป็นหัวหน้าที่ไม่ดีเสมอไป หากทุกคนเข้าใจเป้าหมายและขอบเขตตรงกัน ขอคำปรึกษาได้เมื่อจำเป็น และมีคนตัดสินใจเมื่อความสำคัญของงานชนกัน การมอบหมายแบบนี้อาจช่วยให้ทำงานได้สะดวก
แต่ถ้าไม่ติดตาม ไม่ตัดสินใจ ไม่ปกป้อง และไม่นำผลงานไปประกอบการประเมิน สถานการณ์นั้นก็ใกล้เคียงกับการถูกปล่อยให้แบกคนเดียวมากกว่าการมีอิสระ
Management Standards ของ HSE แห่งสหราชอาณาจักร พิจารณาปัจจัยความเครียดจากงานในหกด้าน ได้แก่ ความต้องการของงาน การควบคุมงาน การสนับสนุน ความสัมพันธ์ บทบาท และการเปลี่ยนแปลง กรอบนี้ช่วยเตือนให้ตรวจสอบการสนับสนุนและบทบาทไปพร้อมกับอิสระในการทำงานด้วย
หน้าที่ของผู้จัดการไม่ใช่การเฝ้าดูทุกอย่าง แต่คือการกำหนดเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ ลำดับความสำคัญ และกำหนดเวลาตัดสินใจ หยุดงานที่ไม่จำเป็น และปรับภาระที่มากเกินไป การลดเวลารอคำตัดสินและงานที่ต้องย้อนกลับมาแก้ ช่วยให้งานครั้งต่อไปง่ายขึ้นได้มากกว่าการเรียกร้องให้แต่ละคนอดทนเพิ่มเรื่อย ๆ
ลองปรับปรุงได้ โดยไม่ต้องรับหน้าที่กอบกู้ที่ทำงานคนเดียว
ในขอบเขตที่ทำได้ ให้บันทึกข้อเสนอ การตัดสินใจ ผู้รับผิดชอบ และกำหนดเวลายืนยันสั้น ๆ บันทึกที่ทำให้เห็นว่าใครจะทำอะไรต่อไปช่วยให้งานเดินได้มากกว่าบันทึกที่มีไว้กล่าวโทษอีกฝ่าย
จากตัวอย่างก่อนหน้า อาจเขียนได้ว่า
“ได้เสนอแนวทางแยกสาเหตุเบื้องต้นแล้ว แต่มีการตัดสินใจให้ตรวจสอบผ่านช่องทางอื่น ขณะนี้อยู่ระหว่างรอคำตอบจากผู้รับผิดชอบ กรุณาระบุกำหนดเวลายืนยันและขอบเขตงานที่สามารถดำเนินการต่อได้ระหว่างรอ”
หากยังมีปัญหาต่อเนื่องแม้บันทึกไว้แล้ว อาจพิจารณาขอคำปรึกษาจากคนอื่นนอกเหนือจากหัวหน้าโดยตรง เช่น ฝ่ายบุคคล ผู้แทนพนักงาน หรือช่องทางให้คำปรึกษาที่เข้าถึงได้ บันทึกเฉพาะข้อเท็จจริงที่จำเป็นต่อการทำงาน และอย่านำข้อมูลลับของบริษัทหรือลูกค้าออกไปโดยไม่ได้รับอนุญาต
การย้ายแผนกหรือหางานใหม่ก็เป็นทางเลือก แต่การลาออกทันทีไม่ได้ดีที่สุดสำหรับทุกคน ควรพิจารณารายได้ การดำรงชีวิต สุขภาพ และโอกาสงานถัดไป รวมทั้งการพักหรือวิธีเว้นระยะด้วย หากกระทบชีวิตประจำวัน เช่น นอนไม่หลับหรือมีอาการไม่สบายรุนแรงต่อเนื่อง การขอความช่วยเหลือจากบริการทางการแพทย์หรืออาชีวอนามัยที่เข้าถึงได้ก็เป็นเรื่องสำคัญ
สรุป: ดูว่าความพยายามช่วยให้คนถัดไปทำงานง่ายขึ้นหรือไม่
ในที่ทำงานที่มีหัวหน้าหงุดหงิดมากขึ้น สิ่งที่ต้องตรวจสอบไม่ได้มีเพียงว่าใครผิด แต่รวมถึงใครต้องเติมช่องว่างของคำสั่ง การตัดสินใจค้างอยู่กับใคร และปัญหาเดิมถูกส่งต่อให้คนถัดไปหรือไม่
นอกจากเพิ่มคนด้วยการสรรหาแล้ว ต้องจัดบทบาทและภาระงานให้เหมาะสม เพื่อให้การปรึกษาและการตัดสินใจเดินหน้าได้ ความพยายามในแต่ละวันจึงจะสะสมเป็นระบบที่ช่วยให้งานครั้งต่อไปง่ายขึ้น
คุณไม่มีหน้าที่สร้างระบบทั้งหมดนั้นเพียงลำพัง ลองปรับปรุงส่วนที่พอทำได้ และเว้นระยะหากจำเป็น ก่อนที่ตัวเองและคนรอบข้างจะถูกบั่นทอนต่อไป คุณสามารถทบทวนวิธีทำงานและสถานที่ที่เลือกทำงานได้


